Prawo do zdrowego oddychania

Refundacja po laryngektomii jako wyzwanie systemowe i wspólna odpowiedzialność.

25 lutego 2026 r. Koalicja Polska Laryngektomia zainaugurowała cykl debat „Codzienność osób laryngektomowanych” webinarem poświęconym refundacji wyrobów medycznych w praktyce. Spotkanie, prowadzone przez Michała Popińskiego, wiceprezesa Koalicji i osobę po zabiegu laryngektomii, miało charakter nie tylko informacyjny, ale przede wszystkim ekspercki i rzeczniczy. To nie była debata „o pacjentach”. To była debata współprowadzona przez pacjentów ze środowiskiem zaangażowanym w proces leczenia. Swoją perspektywę przy jednym stole zaprezentowali lekarz otolaryngolog, pacjenci, producent wyrobów medycznych i przewodnicząca zespołu parlamentarnego ds. osób laryngektomowanych, przy udziale słuchaczy z całej Polski i reprezentujących różne stowarzyszenia osób po laryngektomii.

Od początku wybrzmiała zasadnicza teza: refundacja formalnie istnieje, lecz kluczowe pytanie dotyczy jej adekwatności. Czy model refundacyjny oparty na sztywnych limitach ilościowych realnie odpowiada na zmienną i długoterminową sytuację osoby po całkowitej laryngektomii?

Dr hab. Dominik Stodulski z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego wskazał, że laryngektomia to nie jednorazowa procedura chirurgiczna, lecz początek trwałej zmiany fizjologii. Pacjent oddycha przez otwór w szyi, bez naturalnej funkcji nosa, bez fizjologicznego ogrzewania i filtracji powietrza. Utrata głosu, zmiany w zakresie węchu i smaku, często radioterapia – wszystko to składa się na nową, permanentną rzeczywistość kliniczną.

W tym kontekście wyroby medyczne: wymienniki ciepła i wilgoci, plastry mocujące, rurki tracheostomijne nie są dodatkiem poprawiającym komfort. Zastępują utracone funkcje biologiczne. Ich regularne i właściwe stosowanie jest elementem bezpieczeństwa medycznego. Problem pojawia się wtedy, gdy potrzeby kliniczne zderzają się z limitem administracyjnym. Już na tym etapie rozmowy wyraźnie wybrzmiało, że mówimy nie tylko o technicznym dostosowaniu liczby wyrobów, lecz o konstrukcji systemu, który powinien uwzględniać zmienność kliniczną i długoterminowe skutki leczenia.

W tej perspektywie szczególnego znaczenia nabrał głos strony parlamentarnej. Posłanka Magdalena Łośko, przewodnicząca Parlamentarnego Zespołu ds. Osób Laryngektomowanych, podkreśliła, że jeszcze kilka lat temu refundacja dla tej grupy w ogóle nie funkcjonowała. Jej wprowadzenie było pierwszym, ważnym krokiem, lecz system wymaga dalszego dostosowania do realiów życia pacjentów.

Zwróciła uwagę, że proces zmian wymaga nie tylko dobrej woli, lecz danych klinicznych, argumentów merytorycznych i spójnego głosu środowiska. Wskazała, że rozmowy z Ministerstwem Zdrowia trwają, a kolejne posiedzenia zespołu parlamentarnego mają służyć wypracowaniu rozwiązań dotyczących zarówno refundacji, jak i koordynacji opieki, rehabilitacji logopedycznej oraz wsparcia sanatoryjnego.

Podkreśliła również, że grupa osób po laryngektomii jest relatywnie niewielka w skali systemu, co paradoksalnie powinno ułatwiać wdrażanie pilotażowych rozwiązań. Argument ekonomiczny, w połączeniu z argumentem klinicznym i społecznym, może stać się realną podstawą do modyfikacji przepisów. W jej wypowiedzi wybrzmiało jasno: dialog jest możliwy, ale wymaga konsekwencji i dobrze przygotowanej argumentacji.

Michał Popiński, prowadząc rozmowę, konsekwentnie wracał do pytania o praktykę. Jak brak elastyczności refundacyjnej przekłada się na codzienne decyzje pacjentów? Jak wpływa na aktywność zawodową, wysiłek fizyczny, powrót do życia społecznego? Moderacja miała charakter partnerski, ale stanowczy była próbą przełożenia doświadczenia pacjenta na język argumentów systemowych.

Głos środowiska pacjentów wybrzmiał w wypowiedzi Krzysztofa Gąsiorowskiego, prezesa Koalicji Polska Laryngektomia. Wskazał, że największe wyzwania pojawiają się po wyjściu ze szpitala, gdy odpowiedzialność za pielęgnację stomy i bezpieczeństwo oddechu spada na pacjenta. Zwrócił uwagę na zjawisko „planowania życia wokół limitu” – sytuację, w której większa aktywność oznacza większe zużycie wyrobów, a to rodzi obawę, że zabraknie ich przed końcem miesiąca. W efekcie pojawia się napięcie i rezygnacja z części aktywności. Adaptacja po laryngektomii jest procesem wymagającym psychicznie, a stałe funkcjonowanie w poczuciu niedoboru dodatkowo go utrudnia.

Z perspektywy producenta, przedstawionej przez Justynę Jaworską z Atos Medical, potwierdzono medyczne konsekwencje nieregularnego stosowania wyrobów. Wydłużone użytkowanie wymienników zwiększa opór oddechowy, sprzyja kolonizacji bakteryjnej i obniża skuteczność filtracji. W skali systemowej może to oznaczać wyższe koszty leczenia powikłań. Argument ekonomiczny stał się więc naturalnym uzupełnieniem argumentu klinicznego.

To właśnie w tym miejscu szczególnie wyraźnie widać rolę Zarządu Koalicji Polska Laryngektomia. Webinar nie był jednorazową inicjatywą, lecz elementem konsekwentnie prowadzonej strategii rzeczniczej. Zarząd z prezesem Krzysztofem Gąsiorowskim i wiceprezesami: Andrzejem Kamińskim i Michałem Popińskim, aktywnie włącza się w dialog z decydentami, środowiskiem medycznym i partnerami systemowymi. Działania te obejmują identyfikowanie barier, zbieranie doświadczeń pacjentów z całej Polski, porządkowanie argumentów klinicznych oraz przekładanie ich na język rekomendacji systemowych.

Koalicja podejmuje temat refundacji nie jako spór o liczbę sztuk wyrobów medycznych, lecz jako debatę o jakości życia i odpowiedzialności państwa wobec osób, które przeszły leczenie ratujące życie. Rozpoczęty cykl „Codzienność osób laryngektomowanych” ma prowadzić do wypracowania konkretnych rekomendacji i dalszego dialogu instytucjonalnego.

Refundacja w tym ujęciu staje się wskaźnikiem dojrzałości systemu ochrony zdrowia. Pokazuje, czy potrafimy przejść od interwencji ratującej życie do długoterminowego zabezpieczenia jego jakości.

Prawo do bezpiecznego oddychania jest codzienną potrzebą, która wymaga adekwatnych, stabilnych i systemowych rozwiązań.